Publicaties

Op deze pagina staat een selectie van online beschikbare publicaties. Deze hebben betrekking op rechtsextremisme, discriminatie en racisme in Nederland. Suggesties voor aanvullingen en aanvullende informatie over de publicaties zijn welkom. Dit kan (vertrouwelijk) aan ons worden doorgegeven. Kijk bij ‘Contact’ voor onze gegevens.

Filter

284 resultaten

De rechtsstaat, een quickscan

De partijprogramma's voor de verkiezingen 2017 rechtsstatelijk?
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
32
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Nederland is een democratie. Nederland is ook een rechtsstaat. Het doel van de rechtsstaat is om burgers te beschermen tegen machtsmisbruik van de overheid. In een rechtsstaat moet de overheid zich, net als de burgers, aan de wet houden. Zij mag de rechten en vrijheden van de burgers in het land niet zomaar beperken of afpakken, ook niet als ze democratisch is gekozen. De politie mag niet zomaar iemands huis binnentreden of iemand in de cel zetten. In een democratische rechtsstaat heeft iedereen het recht zijn mening te uiten binnen de grenzen van de wet. Wat die grenzen in een concreet geval precies zijn, bepaalt alleen de onafhankelijke en onpartijdige rechter. Een politieke meerderheid mag nooit de rechten van minderheden zonder meer beperken.
Aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 doen 28 partijen mee. Veel van die partijen hebben in een verkiezingsprogramma opgeschreven wat hun plannen zijn2. Het is belangrijk dat kiezers kunnen weten wat die plannen betekenen voor het rechtsstatelijke fundament van onze democratie. De rechtsstaat is nooit vanzelfsprekend en versterking ervan begint met bewustwording. Daartoe dient dit rapport.

Bijzonderheden: PVV op blz 26 en 27. Voor Nederland op 29.

Factsheet Extreemrechts in Nederlandse Gemeentes

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
34
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voor u ligt de eerste actualisering van de ‘factsheet extreemrechts in Nederlandse gemeentes’, waarin een actueel beeld wordt geschetst van de in Nederland actieve extreemrechtse organisaties. Deze factsheet moet inzicht geven in de omvang, regionale spreiding, betekenis en betrok- kenheid bij geweldsincidenten van de  verschillende extreemrechtse organisaties in Nederland. De samenstelling van de lijst met organisaties en de gepresenteerde feiten over deze organisaties zijn verza- meld in het kader van het Monitorproject Racisme, Antisemitisme en Extreemrechts Geweld in Nederland . De keuze om bepaalde organisaties wel en niet op te nemen volgt de defnitie en afbakening die binnen dat project wordt gehanteerd. Deze factsheet is in opdracht van de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS)  van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geschreven. De verant- woordelijkheid voor de inhoud ligt bij de auteur.

MDI jaarverslag 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
22
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De verschuiving van discriminatie die wij de afgelopen jaren noteerden van het ‘oude internet’ (webfora, blogs, websites) naar de Social media (Facebook, Twitter, Youtube/Google) is zo goed als compleet. Het grootste aantal meldingen gaat over de Social media.  Gedurende 2015 kregen wij minder meldingen binnen dan verwacht. Een factor is hierbij dat de meldingsbereidheid terug lijkt te lopen. Ook het feit dat onze collega’s van MIND meldingen behandelen heeft waarschijnlijk te maken met de terugloop in meldingen bij het MDI. Toch werden er 1007 uitingen bij ons gemeld. Kijkend naar het soort meldingen dan zien we dat er aanmerkelijk meer meldingen zijn gedaan over discriminatie van moslims, anti-zwart racisme en overige afkomt of nationaliteit (vluchtelingen) en minder over antisemitisme.

Vijfde rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland

INCIDENTEN, AANGIFTES, VERDACHTEN EN AFHANDELING IN 2015
Jaar:
2016
Taal:Soort Uitgave:
Beschrijving:

In deze rapportage wordt verslag gedaan van antisemitisme, racisme en extreemrechts geweld in Nederland in het jaar 2015, en de ontwikkelingen ten opzichte van de jaren daarvoor. De rapportage is tot stand gekomen in opdracht van de Anne Frank Stichting. De Anne Frank Stichting beheert het Anne Frank Huis en brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. De stichting stelt zich onder meer ten doel voorlichting te geven en educatieve activiteiten te verzorgen over discriminatie en mensenrechten, ter bevordering van het goed functioneren van een open, pluriforme, democratische samenleving. Een belangrijk doel van deze rapportage is input te leveren voor de educatieve activiteiten van de Anne Frank Stichting. Verder dient het als periodieke rapportage aan de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Europese Unie (EU).

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 42-54

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 43

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
8
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Ook bleek opnieuw dat rechtsextremistische ideologie als inspiratie kan dienen. De terrorist die in München 9 mensen doodde, handelde naar voorbeeld van de Noorse extreemrechtse terrorist Anders Breivik.
(…)
In het huidige gepolariseerde klimaat rond de thema’s islam, asiel, integratie, Europa en Turkije bestaat er daarnaast een kans op gewelddadige incidenten van extreemrechts en extreemlinks. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017 is hogere polarisatie voorstelbaar in Nederland. In campagnetijd is er ook meer dan anders het risico van een mogelijke gewelddaad door een eenling.
(…)
De aanslag in München in juli 2016 laat zien dat ook rechtsextremistisch gedachte goed individuele aanslagplegers kan inspireren. In Nederland is het afgelopen jaar een opleving te zien van extreemrechtse denkbeelden, mede door het gepolariseerde debat over onder meer islam en asielzoekers. Extreemrechts geïnspireerde gewelddaden, zoals eerder dit jaar in Enschede, blijven daarmee in Nederland voorstelbaar.
(…)
Daarnaast kunnen er meer aanslagen worden gepleegd door individuen die als ‘lone actor’ dan wel met enige logistieke steun van ISIS-leden handelen. ISIS slaagt erin met minimale inspanning maximaal geweld en angst in Europa te veroorzaken. Het  ´merk ´ ISIS profiteert daarbij zelfs van niet-jihadistische aanslagen. De aanslag in München in juli 2016 werd door een rechtsextremist gepleegd. Het publiek vatte de aanslag aanvankelijk op als het zoveelste jihadistisch geïnspireerde geweldsincident
(…)
Extreemrechts en rechts-extremisme
Door het teruglopen van het aantal asielzoekers krijgt extreemrechts in Nederland minder gelegenheid voor actie. Ernstige gewelddadige gebeurtenissen van rechtsextremistische signatuur – zoals de brandbomaanslag in februari 2016 op een moskee in Enschede – hebben de afgelopen periode niet plaatsgevonden. Wel vonden er nog steeds bekladdingen en vernielingen plaats bij asielzoekerscentra en bij huizen van statushouders. Het teruglopen van actie betekent echter niet dat de afkeer van vluchtelingen en moslims daadwerkelijk is verdwenen in Nederland, integendeel. De haat tegen de islam, vluchtelingen en de Nederlandse politiek is nog steeds volop zichtbaar, vooral op het internet. Ook in real life sprongen sommige acties in het oog. In het vorige DTN werd al geschreven over de oprichting van burgerwachten met een extreemrechtse achtergrond. De afgelopen periode werd ook de Nederlandse versie van Soldiers of Odin opgericht. Leden van deze zogenoemde burgerwacht maakten in juli 2016 jacht op een vluchteling die in Winschoten vrouwen lastig zou hebben gevallen. Extreemrechts gemotiveerde ernstige geweldsdreiging kan vooral komen uit de hoek van ongekende gewelddadige eenlingen, zoals bleek bij de terroristische aanslag in München in juli door een volger van Anders Breivik. In tijden van heftige polarisatie in de maatschappij kunnen gewelddadige eenlingen zich gesterkt voelen om een (terroristische) geweldsdaad te begaan.
(…)
Hoewel confrontatiegeweld niet de ernstige vormen kent als in Duitsland zien we dit fenomeen het laatste jaar ook weer meer in Nederland. Hierbij speelt vooral extreemlinks een actieve rol. De focus lag het afgelopen jaar op het verstoren en onmogelijk maken van demonstraties van de anti-islamgroep ‘Pegida Nederland’, waar vaak rechts-extremisten op af komen. Links-extremisten pogen bij deze tegendemonstraties geweld uit te lokken en schromen de inzet van vuurwerk of rookbommen niet.

Bijzonderheden: Extreemrechts grotendeels op blz 6

Rumoer

Nederlandse kiezers en politiek 1998-2012
Uitgever:ISBN:
9789089646187
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
217
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het behoeft geen betoog dat de periode 1998-2012 in de Nederlandse politiek op zijn minst ‘dynamisch’ te noemen is. De opkomst en neergang van de LPF en TON; de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh; de opkomst van de PVV; de groei van de SP; de gevolgen van 9/11; de financiële crisis en het referendum over Europa zijn maar enkele van de ontwikkelingen en gebeurtenissen in deze periode. Ook wordt vaak gesproken over de toegenomen wispelturigheid van de Nederlandse kiezer en over de mate van vertrouwen en interesse in de parlementaire politiek. Met het afronden van het Nationaal Kiezers- onderzoek (NKO) 2012 is het dan ook tijd deze periode te duiden vanuit het perspectief van de kiezer. Hierbij wordt (onder andere) gebruikgemaakt van data uit de NKO’s van 1998-2012. In Rumoer: Nederlandse kiezers en politiek na 1998 worden drie thema’s uitgelicht die in deze periode van belang zijn: Europa en Europese integratie; het immigratie- en integratiedebat; de financiële crisis, de verzorgingsstaat en hun relatie tot (inter)nationale solidariteit. Daarnaast is er aandacht voor het Nederlandse electoraat, in het bijzonder voor de ‘zwevende’ kiezer (kiezers lijken steeds minder honkvast te zijn) en voor de mate van vertrouwen en interesse in de Nederlandse politiek en het democratische systeem.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 42

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
9
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over extreemrechts: De eerste helft van 2016 kende minder heftig verlopen inspraakavonden over de opvang van asielzoekers dan het vierde kwartaal van 2015. Daaraan kan, gezien de afname in het aantal asielaanvragen in de eerste maanden van 2016, echter niet de conclusie verbonden worden dat er minder verzet is tegen de opvang van asielzoekers dan in de vorige DTNperiode. De strijd tegen de (radicale) islam en de komst van vluchtelingen blijft ook het hoofdthema van extreemrechtse groeperingen in Nederland. Doorgaans blijven de acties van extreemrechtse groepen binnen de grenzen van de wet. Uitzondering hierop is de terroristische aanslag op de moskee in Enschede in februari 2016. In deze zaak is inmiddels een aantal arrestaties verricht. In hoeverre de verdachten handelden als groepering of als los verband is nog onduidelijk. Gedurende deze periode werd ook een aantal nieuwe extreemrechtse groeperingen opgericht. Een opvallende ontwikkeling daarbij is de oprichting van ‘burgerpatrouilles’ naar Scandinavisch voorbeeld. Hoeveel navolging dergelijke initiatieven krijgen, zal nog moeten blijken. Enkele groeperingen bestonden door interne onenigheid maar kort. Hoewel extreemrechts na jarenlange relatieve inactiviteit weer in beweging is, blijven klassieke problemen voor deze ideologische hoek bestaan, zoals gebrek aan samenhang en gebrek aan leiderschap. Dit weerhoudt extreemrechts ervan om gezamenlijk op te trekken bij demonstraties of acties, zoals bij extreemlinks in Nederland wél gebeurt. Het tij blijft echter gunstig voor deze groepen. Daarmee blijft het risico van succesvolle uitbreiding bestaan.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7

FORGOTTEN WOMEN: The impact of Islamophobia on Muslim women in the Netherlands

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
68
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Forgotten women: the impact of Islamophobia on Muslim women
ENAR’s project “Forgotten Women: the impact of Islamophobia on Muslim women” aims to
document the disproportionate impact of Islamophobia on women and to strengthen alliances
between the anti-racism and feminist movements in order to better address the intersectional
discrimination affecting Muslim women or those perceived as such. It has taken place between 2015
and 2016 in 8 countries, chosen to get a representative picture of the situation of Muslim women in
the European Union: Belgium, Denmark, France, Germany, Italy, Netherlands, Sweden and the
United Kingdom.
The aim of the report on the Netherlands is to gain insight into the unique experiences of Muslim
women with Islamophobia in the Netherlands, particularly in the context of employment and racist
speech and violence. Therefore the main questions that guide this report are:
1) What is the labour market position of Muslim women?
2) How does labour market discrimination affect Muslim women?
3) To what extent are Muslim women protected against labour market discrimination under
(inter)national legal provisions and through existing policies?
4) What are the recent developments in racist speech and violence against Muslims and how do
these affect Muslim women?
5) To what extent are Muslim women protected against racist speech and violence under
(inter)national legal provisions and through existing policies?
An estimated 80% of Muslims in the Netherlands have a Turkish, Moroccan, Afghani, Iraqi, Iranian or
Somali background.

Islamofobie in zicht

Auteur:
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
60
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Discriminatie ondermijnt de cohesie in de samenleving en belemmert individuen in hun ontwikkeling. De wetgever heeft dan ook duidelijke bepalingen tegen discriminatie in de wet opgenomen. Sterker nog, het eerste artikel van onze Grondwet is het non-discriminatiebeginsel. Ook is discriminatie strafbaar gesteld. Discriminatie tegengaan vergt een brede inzet. Ook SPIOR zet zich in tegen discriminatie, op iedere grond, vanuit haar eigen rol en expertise. Daarbij is er specifieke aandacht voor uitsluiting en discriminatie van moslims, waarvan wij in ons werk steeds meer signalen krijgen. Met name sinds de aanslagen van 9/11 en latere gebeurtenissen, zoals de moord op Theo van Gogh en recent nog de aanslagen op Charlie Hebdo, in Parijs en Brussel, ervaren veel moslims een klimaat van angst, wantrouwen, haat en discriminatie jegens de islam en moslims. Dit wordt vaak aangeduid met de term ‘islamofobie’.

Bijzonderheden: Op blz 33 en 34 over Pegida en PVV vriendenclub.

Radical Right-Wing Populist Parties in Western Europe

Into the Mainstream?
Uitgever:ISBN:
9781138914988
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
336
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radical right-wing populist parties, such as Geert Wilders’ Party for Freedom, Marine Le Pen’s National Front or Nigel Farage’s UKIP, are becoming increasingly influential in Western European democracies. Their electoral support is growing, their impact on policy-making is substantial, and in recent years several radical right-wing populist parties have assumed office or supported minority governments.

Are these developments the cause and/or consequence of the mainstreaming of radical right-wing populist parties? Have radical right-wing populist parties expanded their issue profiles, moderated their policy positions, toned down their anti-establishment rhetoric and shed their extreme right reputations to attract more voters and/or become coalition partners? This timely book answers these questions on the basis of both comparative research and a wide range of case studies, covering Austria, Belgium, Denmark, Finland, France, the Netherlands, Norway, Switzerland, and the United Kingdom.

Analysing the extent to which radical right-wing populist parties have become part of mainstream politics, as well as the factors and conditions which facilitate this trend, this book is essential reading for students and scholars working in European politics, in addition to anyone interested in party politics and current affairs more generally.

AIVD jaarverslag 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Opmerking Kafka bij analyse AIVD over Pegida

De AIVD kan vanuit de mogelijkheden die ze heeft goed onderzoek doen naar rechtsextremisme in Nederland. Toch leidt dit onderzoek soms tot slechte analyses. Het duiden van de anti-islamitische protestbeweging Pegida is een voorbeeld van zo’n slechte (want een-dimensionale) analyse.

Volgens de AIVD wordt Pegida ongevraagd bijgestaan door rechtsextremisten, die uit zijn op confrontaties met antifascistische tegendemonstranten. Deze tegendemonstranten brengen Pegida in een negatief daglicht door foto’s van deze rechtsextremisten te verspreiden. De AIVD wekt op basis van deze analyse de suggestie dat Pegida geen extreemrechtse organisatie is.

De dienst slaat hier mee de plank mis omdat het voorbij gaat aan een aantal feiten die Pegida Nederland wel degelijk in de extreemrechtse hoek plaatsen.

– Pegida Nederland komt onder meer voort uit de Dutch Defense League. Een extreemrechtse organisatie die zich keert tegen ‘de EU, Islamisering en Sharia in Nederland’ en daarbij samenwerkt met verschillende andere extreemrechtse personen en organisaties.

– Vanaf de allereerste demonstratie werkt Pegida Nederland samen met activisten van extreemrechtse organisaties, die onderdeel uitmaken van de Pegida-organisatie. Aanvankelijk was dat Identitair Verzet, later Voorpost. Ook met de organisaties Demonstranten Tegen Gemeenten en het Nederlands Verbond gaat Pegida allianties aan.

– Een van de oprichters van Pegida Nederland betoogt in haar speech op de eerste demonstratie moslims te haten en te verachten. Ze doet vervolgens een ongebruikelijke stap door naar biologische verklaringen te zoeken voor haar ideeën over moslims. Ongebruikelijk, omdat biologische theorieën normaal gesproken het domein zijn van overtuigde neonazi’s. Het verbaast dan ook niet dat het Openbaar Ministerie een dag na het protest aankondigde om te onderzoeken of deze uitingen strafbaar zijn. Deze oprichtster is nog steeds actief bij Pegida.

– Pegida Nederland keert zich tegen de Islam en tegen migratie en plaatst zich door de gehanteerde toon en inhoud in het extreemrechtse spectrum. Dat een groot deel van de extreemrechtse beweging zich positief associeert met Pegida wekt dan ook geen verbazing, ze delen immers een politieke agenda. De aanwezigheid van het Pegida Nederland kader op een Voorpost demonstratie op 21 april 2016 in Middelburg valt buiten het onderzoeksgebied van de AIVD analyse over het jaar 2015. Maar het bevestigt wel het beeld van Pegida als extreemrechtse organisatie.

Bovenstaande feiten geven een completer beeld over Pegida dan de AIVD biedt. Er is geen sprake van een ongevraagde bemoeienis van extreemrechts met Pegida. Pegida is momenteel een belangrijke speler binnen de extreemrechtse beweging in Nederland.

Bijzonderheden: Rechtsextremisme op blz 29 en 30

CIDI Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

7 maart
In een ‘Nazikroeg’ in de gemeente Oss (Ravenstijn) wordt geld ingezameld voor de herdenking van dode SS’ers. In een bericht op Facebook schrijft de uitbater dat er een pot voor giften zal staan voor een bloemstuk om “gevallen Duitse kameraden te eren”.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 29 en 30

Incidenten bij moskeeën: risico en bescherming

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
66
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit onderzoeksverslag gaat over risico en bescherming in verband met discriminatoire incidenten bij moskeeën. Uit het boek ‘Islamofobie en Discriminatie’1 kwam al naar voren dat het bredere beeld van toenemende islamofobie in Nederland samenging met het vaker voorkomen van geweld en incidenten bij moskeeën. Het aantal geregistreerde gevallen liet een continuïteit zien met periodes waarin het piekte, afhankelijk van de omstandigheden. Dit was bijvoorbeeld het geval na de aanslagen op het WTC in New York op 11 september 2001 en na de moord op van Gogh in november 2004. In 2014 werden voor het eerst moskeeën zelf gevraagd naar hun ervaringen op dit gebied.2 Gecombineerd met de gegevens uit andere bronnen hadden we hiermee weliswaar geen compleet maar wel een aannemelijk beeld over discriminatoire agressie en geweld tegen moskeeën in Nederland. Dit beeld is samengevat als volgt. Van de naar schatting 475  moskeeën in Nederland heeft meer dan een derde (39 %) in de afgelopen tien jaar te maken gehad met één of vaak meerdere voorvallen van discriminatoire agressie en geweld. Vernieling, bekladding met discriminatoire leuzen, (pogingen tot) brandstichting, dreigbrieven en het ophangen van een varkenskop behoren tot de meest voorkomende incidenten. Een deel van deze moskeeën maakte zulke incidenten
minstens jaarlijks of zelfs vaker mee. 30% van de moskeeën heeft geen voorvallen van discriminatoire agressie en geweld meegemaakt. Van 29% van de moskeeën is niet bekend of zij dit soort ervaringen hebben gehad.

Bijzonderheden: Dit onderzoek maakt deel uit van het project Monitor Islamofobie. Extreemrechts op blz 25 - 37

Meld Islamofobie Jaarrapport 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
32
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In diverse onderzoeken 1 en rapporten 2 is geconstateerd dat structurele cijfers over islamofobie ontbreken in Nederland, omdat islamofobie -onder andere- nog niet overal een aparte registratiecategorie is. De vraag of cijfers een toe- of afname laten zien van islamofobie en welke ontwikkelingen zich voordoen op dit vlak laat zich hierdoor niet makkelijk beantwoorden. Meld Islamofobie heeft zich ten tijde van de oprichting ten doel gesteld om deze hiaat op te vullen. Om dit doel te bereiken, streeft Meld Islamofobie ernaar om islamofobe incidenten structureel te verzamelen en te analyseren teneinde het probleem beter in kaart te brengen.

Bijzonderheden: Over extreemrechts onder meer op blz 5 (N.S.B.), 16 (PVV), 21 (Pegida), 25 (Identitair Verzet),

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 41

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
8
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over extreemrechts:
Zorgelijk is de toename van het aantal bedreigingen, intimiderende acties en geweldsincidenten, dat plaatsvindt rond de intense maatschappelijke discussie over asielzoekers, migranten en islam in Nederland. Die incidenten treffen vooral bestuurders, migranten en pleitbezorgers van opvang van asielzoekers, evenals objecten als opvangcentra en moskeeën.
Op 26 februari werd in Enschede brand gesticht bij een moskee waar op dat moment personen aanwezig waren. In dat kader is een persoon gearresteerd op verdenking van het medeplegen van een poging tot brandstichting met terroristisch oogmerk.
Dergelijke geweldsincidenten en bedreigingen vergroten gevoelens van onveiligheid onder verschillende bevolkingsgroepen en kunnen daarnaast het democratisch proces op lokaal niveau ondermijnen. (…) Voor de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme blijven, zoals in DTN40 al geconstateerd, de ontwikkelingen rond de vluchtelingencrisis beeldbepalend.

De door PVV-leider Geert Wilders geïntroduceerde hashtag #kominverzet (of een afgeleide daarvan) wordt vaak gebruikt in de online mobilisatie van alle groepen tegenstanders. De naam en beeltenis van Wilders, die stelt alleen geweldloos verzet voor te staan, worden misbruikt door extremisten die verder gaan dan vreedzaam verzet. Zo werd in december het huis van een Somalisch gezin in Pannerden bekogeld met vuurwerk en werd er een pamflet opgehangen met racistische teksten met daarbij een foto van Wilders.

Om hun zorgen kracht bij te zetten worden extreemlinkse en –rechtse personen en groepen steeds actiever rond het thema asiel/islam. Daarmee is het reëel dat hernieuwde gewelddadige confrontaties tussen beide kampen plaatsvinden. Ook kunnen deze groepen of personen verder radicaliseren en kiezen voor meer buitenwettelijke modus operandi.

Binnen extreemrechtse groeperingen en individuen zet de verschuiving van ‘klassiek’ (neonazistisch) extreemrechts naar anti-islam(isme), die sinds anderhalf jaar waarneembaar is, door. De jihadistische dreiging gecombineerd met de grote asielstroom naar Europa biedt georganiseerde extreemrechtse groepen in Nederland de kans om die anti-islamsentimenten, naast kritiek op de Europese samenwerking, onder de aandacht te brengen van een breder publiek dan hun klassieke achterban.
Vooralsnog slaagt georganiseerd extreemrechts er echter niet in om landelijk grote groepen te mobiliseren. De rechts-extremistische partij Nederlandse Volks Unie (NVU) verspreidt voornamelijk propaganda. Ook andere rechts-extreme groepen proberen hun aanhang te vergroten. De intensivering van aantal en aard van incidenten rond moskeeën, AZC’s, inspraakavonden en dergelijke is zorgelijk, ook omdat het lokale democratisch proces onder druk wordt gezet door intimidatie en bedreigingen. Daarnaast kunnen deze gebeurtenissen voor anderen de drempel om ook geweld te gaan gebruiken verlagen. Op 26 februari werd in Enschede brand gesticht bij een moskee waar op dat moment personen aanwezig waren. In dat kader is een persoon gearresteerd op verdenking van het medeplegen van een poging tot brandstichting met terroristisch oogmerk. Onderzoek zal moeten uitwijzen wat de achtergrond en motieven van de man zijn. Indien inderdaad sprake is van een terroristisch oogmerk dan is het de eerste keer dat in Nederland een (mislukte) terroristische aanslag plaats vond gericht op migranten of moslims. Meer van dergelijke incidenten kunnen niet worden uitgesloten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7 en 8

Meld Islamofobie

RAPPORT PERIODE JANUARI – JUNI 2015
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
18
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In dit rapport presenteert Meld Islamofobie!1 de eerste bevindingen die betrekking hebben op de periode januari tot en met juni 2015. Om patronen of trends te kunnen beschrijven, heeft het meldpunt de meldingen niet alleen op systematische wijze verzameld, maar ook geanalyseerd. Door deze werkwijze is het mogelijk om voorlopige antwoorden te geven op vragen zoals: wie zijn de slachtoffers en wie zijn de daders van islamofobie? Waar komen de meeste meldingen vandaan? Om wat voor soort incidenten gaat het en onder welke omstandigheden vinden deze plaats? Hoe vaak doen mensen aangifte en hoe reageert de politie op deze meldingen? Voordat deze vragen beantwoord worden, wordt in het kort het ontstaan van dit meldpunt beschreven, de werkwijze en de gehanteerde definitie van islamofobie.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 11 en 14
VJI 4e rapport Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie

Vierde rapportage racisme, antisemitisme, en extreemrechts geweld in Nederland

Incidenten, aangiftes, verdachten en afhandeling in 2014
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
96
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Deze rapportage laat zien dat het aantal racistische en antisemitische incidenten in 2014 is toegenomen ten opzichte van 2013. De verklaring voor de sterke toename van het aantal racistische incidenten is onduidelijk. Een mogelijke verklaring zou een verharding in het politieke en maatschappelijke klimaat kunnen zijn na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014. Het grote aantal aangiftes tegen Geert Wilders is echter niet meegenomen in deze rapportage. De toename van het aantal antisemitische incidenten is mogelijk te verklaren door de intensivering van het Israëlisch-Palestijns conflict in de zomermaanden van 2014. In die maanden vonden in Nederland meer antisemitische incidenten plaats. Door het kleine aantal incidenten kunnen we hier echter geen conclusies aan verbinden. Tegenover bovengenoemde toename staat een moeilijk te verklaren afname van het aantal racistische en antisemitische scheldincidenten. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat het type scheldwoorden dat wordt gebruikt modegevoelig is, waardoor bepaalde scheldwoorden met antisemitische of racistische connotatie in 2014 minder werden gebruikt.

Drie andere punten vallen op in dit rapport. Het eerste is dat antisemitisch geweld en racistisch geweld plaatsvinden binnen een verschillende dynamiek. Het belangrijkste verschil is de aanleiding: bij antisemitisch geweld waren dit veel vaker antisemitische intenties dan dat bij racistisch geweld racistische intenties de aanleiding waren. Het tweede punt is dat, ondanks de stabiel kleine omvang van extreemrechtse formaties, we met enige terughoudendheid constateren dat het extreemrechts geweld licht lijkt toe te nemen. Het derde punt is dat het Openbaar Ministerie heeft aangegeven vanaf 2015 commune-delicten met discriminatoir aspect in haar registratie mee te nemen. Hierdoor verwachten we in 2016 een sterke verbetering van het inzicht in de afdoening van discriminatie-incidenten.

Bijzonderheden: Extreemrechtse formaties en extreemrechts geweld op blz 39 t/m 50

Formers & families

Transitional journeys in and out of extremisms in the United Kingdom, Denmark and The Netherlands
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
104
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport bevat een drietal studies naar de hiervoor genoemde vraagstelling, uitgevoerd door Nederlandse, Deense en Britse onderzoekers. De drie onderzoeksgroepen kozen elk een eigen accent. Het Nederlandse rapport focust vooral op de interacties tussen ouders en kinderen, het Deense rapport zoomt in op de ontwikkeling van jongeren en de manier waarop die wordt beïnvloed door personen en organisaties die de jongeren voor hun ideologie proberen te winnen, terwijl het Britse rapport het radicaliseringsproces situeert tegen de achtergrond van de sociale en politieke context. De interviews maken duidelijk dat er geen lineair pad loopt van bepaalde gezinstypen of opvoedingspraktijken naar radicalisering. In een enkel geval slechts wijzen de geïnterviewden het gezin aan als de belangrijkste bron van radicalisering en deradicalisering. Wat dat laatste betreft: eigen keuze (‘agency’), gevangenisstraf en studie werden daartoe als belangrijkste aanleiding gezien. Het feit dat het gezin door vrijwel niemand als directe oorzaak van radicalisering werd genoemd neemt niet weg dat in veel gesprekken melding werd gemaakt van allerlei problemen die zich in de gezinssfeer afspeelden. In ongeveer twee derde van de gezinnen was sprake van scheiding, een afwezige vader, gebrek aan emotionele steun, psychiatrische problematiek, ziekte of dood; in een aantal gezinnen was sprake van geweld en mishandeling. We concluderen dat dergelijke omstandigheden het radicaliseringsproces op zichzelf niet verklaren, maar daar wel een vruchtbare grond voor kunnen vormen. De woede die jongeren bijvoorbeeld kunnen voelen over de rol die hun (afwezige) vader in de opvoeding speelde –of juist niet speelde- kan hen extra gevoelig maken voor recrutering door extremistische organisaties. Maar het lijkt erop dat er ook altijd andere factoren in het spel moeten zijn, zoals het gevoel van vernedering of teleurstelling in de instituties van de samenleving. Ofschoon elk van de verhalen die in dit project zijn opgetekend uniek is, juist in het complexe samenspel van factoren en omstandigheden, tekenen zich toch een paar routes náár en ván radicalisering af die gemeenschappelijke elementen bevatten. In dit rapport worden deze routes ideaaltypische ‘journey’s’ genoemd, een serie transities die jongeren doorlopen in hun ontwikkeling van kind naar volwassenheid waarbij doorgaans heel wat navigatie-hulp vereist is. Deze journey’s moeten niet gezien worden als vaste patronen waar elke radicale jongere per definitie in past, maar als een poging tot ordening van de complexe werkelijkheid die voor elke jongere weer anders in elkaar zit.

Bijzonderheden: Blz 24 tot 40 is het deel van het rapport dat op Nederland is gericht. Het Nederlandse rapport focust vooral op de interacties tussen ouders en kinderen.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 40

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radicalisering en extremisme
Voor de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme zijn de nieuwe omstandigheden met
betrekking tot de vluchtelingencrisis relevant. Al enige tijd trachten extreemrechtse groeperingen
zoals de NVU en Identitair Verzet in te spelen op levende sentimenten tegen moslims en
asielzoekers. De voedingsbodem voor extremisme neemt toe gelet op de onvrede die bij veel
mensen bestaat over de grote instroom van vluchtelingen in Nederland. Ook nemen de uitingen
ervan toe. Er zijn in Nederland diverse bekladdingen geweest bij opvanglocaties voor vluchtelingen,
waarbij in sommige gevallen extreemrechtse symboliek werd gebruikt. Verschillende
burgemeesters, wethouders en raadsleden werden bedreigd om zo de komst van een azc tegen te
gaan. Dit kan de lokale democratische besluitvorming ondermijnen. In Woerden is in oktober een
sporthal die dienst deed als gemeentelijke noodopvang door twintig mensen aangevallen. Daarbij is
met vuurwerk gegooid. Een dergelijk zwaar incident bij een opvanglocatie is in Nederland de
laatste jaren niet voorgekomen. Ondanks dat er in de casus Woerden geen aanwijzingen zijn dat er
betrokkenheid is geweest vanuit extremistische organisaties, kan de actie als extremistisch worden
gekwalificeerd, gelet op het politieke motief en de impliciete geweldsdreiging die ervan uitging.
Dergelijk anti-asielzoekersextremisme vanuit kleine groepen is moeilijk te voorzien omdat het niet
gaat om personen of groepen die al bij veiligheidsorganisaties in beeld zijn. Van structurele
gewelddadigheden tegen asielzoekerscentra is in Nederland vooralsnog echter geen sprake, in
tegenstelling tot Duitsland waar het aantal geweldsincidenten bij azc’s ten opzichte van dezelfde
periode vorig jaar verdubbelde tot 340 in de maanden januari-augustus 2015. Voor terroristisch
geweld uit extreemrechtse hoek zoals de aanslag op de Keulse burgemeesterskandidaat Henriette
Reker, zijn in Nederland geen aanwijzingen. Gezien de emoties die de komst van asielzoekers bij
delen van de bevolking oproept, kan een gewelddadige actie door een eenling ook in Nederland
niet worden uitgesloten. Het is daarom van belang ontwikkelingen in deze hoek scherp in de gaten
te houden, gelet op meer onbestemde sympathieën bij enkelen op het internet voor het steunen en
het plegen van geweld tegen asielzoekers, moslims of minderheden.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 4

Actualisatie Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 39

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
3
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Ook de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme is op hoofdlijnen gelijk aan het geschetste beeld in het DTN39. Hoewel op sociale media veel xenofobe uitingen te lezen zijn die zich met name richten tegen moslims en asielzoekers, vertaalt zich dit vooralsnog niet in fysiek geweld tegen deze groepen. Dit in tegenstelling tot Duitsland waar nog steeds veel brandstichtingen plaatsvinden bij gebouwen waar asielzoekers worden gehuisvest. Wel vond er op 4 juli in Gouda een bezetting van de locatie van een geplande moskee plaats door de extreemrechtse groep Identitair Verzet. Enkele raadsleden in die plaats voelden zich door deze actiegroep geïntimideerd in aanloop naar een stemming over de bouw van de moskee.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 3

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 39

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Diverse extreemrechtse en anti-islamitische groeperingen trachten in Nederland demonstraties te organiseren en daarbij veel deelnemers te trekken. Dit verloopt tot op heden zonder veel succes. Groeperingen als Pro Patria en Pegida Nederland kondigden demonstraties aan tegen respectievelijk de komst van de ‘megamoskee’ in Gouda en ‘de islamisering van Nederland’, maar annuleerden deze later. De rechts-extremistische partij de Nederlandse Volks-Unie (NVU) was wel in staat om een demonstratie in Nederland te organiseren en mensen te trekken. Ondanks dat het aantal extreemrechtse incidenten in Nederland beperkt is, zijn er online wel veel extreme antimoslimsentimenten te vinden naast antisemitische teksten. Deze sentimenten lijken de laatste maanden in hardvochtigheid en aantal toe te nemen. Dit heeft tevens geleid tot vijandige tegenreacties op het internet uit vooral extreemlinkse hoek. Ook jegens vluchtelingen en vreemdelingen zijn er veel xenofobe teksten te lezen op internet wat vervolgens leidt tot verhit debat over de toelaatbaarheid van zulke uitingen. Hoewel deze uitingen soms (verkapte) dreigementen bevatten, leiden ze tot op heden niet tot daadwerkelijke actie in de fysieke wereld.
Waar buurland Duitsland kampt met een sterke toename van geweld door rechts-extremisten tegen asielzoekers en zelfs een mogelijke dreiging van rechts-terrorisme, zijn er in Nederland nauwelijks geweldsincidenten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 5

Monitor Moslimdiscriminatie

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
131
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In het rapport ‘Monitor Moslim Discriminatie’ brengt Dr. Ineke van der Valk gegevens bijeen over de stand van zaken rond islamofobie en de discriminatie van moslims. Het aantal meldingen bij antidiscriminatie voorzieningen en de politie is laag, er verschijnen weinig berichten over in de media maar onderzoek naar discriminatie van moslims toont hoge waarden van zowel ervaren discriminatie als objectief gemeten discriminatie door de jaren heen.

Ineke van der Valk maakte voor het onderzoek gebruik van nationaal en internationaal onderzoek, data van antidiscriminatie-organisaties en uitkomsten van eigen empirisch onderzoek. Met name discriminatoire incidenten bij moskeeën en de situatie in het middelbaar onderwijs stonden in het onderzoek centraal.

Bijzonderheden: In hoofdstuk 4 staat de PVV centraal. Daarnaast wordt hier ingegaan op de groeiende rol van extreemrechtse groepen.

De puinhopen van rechts

de partijen van Pim, Geert, Rita en Hero
Uitgever:ISBN:
9789059729704
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
240
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sinds de LPF ontstonden allerlei partijen ‘op rechts’ die in de problemen kwamen. Zowel de LPF als Trots op Nederland faalden in hun poging een nieuwe partij te vestigen. De enige rechtse partij die al jaren electorale successen boekt, de PVV, is regelmatig het toneel van conflicten, schandalen en afsplitsingen. Hoe is het mogelijk dat politici als Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Geert Wilders bij het grote publiek een enorme populariteit kregen maar niet in staat waren een stabiele partij op te bouwen? Trokken zij de verkeerde mensen aan of lag het aan henzelf?

Chris Aalberts en Dirk-Jan Keijser spraken met veertig direct betrokkenen bij onder andere de LPF, Trots op Nederland en de PVV. Dit levert een uniek inkijkje op in hoe deze partijen opgebouwd waren, hoe de leiders deze partijen tot een succes probeerden te maken, wie er actief waren, waar deze partijen inhoudelijk voor stonden en hoe een aantal partijen tot een einde kwam. Deze reconstructie van nieuwe partijen aan de rechterkant van het politieke spectrum levert vele lessen op hoe je een politieke partij niet moet oprichten.

Stijl en politiek

Een taalkundig-stilistische benadering van Nederlandse parlementaire toespraken
Uitgever:ISBN:
978-94-6093-168-0
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
250
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In dit proefschrift wordt een methode voor taalkundig-stilistisch onderzoek uitgewerkt waarmee op systematische wijze globale indrukken van een tekst kunnen worden verklaard door formuleringskeuzes op woord- en zinsniveau. De methode wordt geïllustreerd aan de hand van verschillende gevalsstudies, waarin parlementaire toespraken van Geert Wilders (PVV), Ella Vogelaar (PvdA) en Alexander Pechtold (D66) centraal staan. Hoe draagt het taalgebruik van Wilders bijvoorbeeld bij aan de indruk dat hij zich positioneert als een ‘politieke buitenstaander’, en een ‘man van het volk’? Bij het beantwoorden van deze en andere vragen worden tal van stilistische verschijnselen behandeld waarvoor in de analyse van politiek taalgebruik tot op heden nauwelijks aandacht is geweest.